Շարունակում եմ ներկա ներքաղաքականի իրավիճակի վերլուծությունը:

Նախորդ գրառումում գրել էի, որ Հայաստանում շարունակում է ակտիվ մնալ համընդհանուր դժգոհությունը: Այդ դժգոհության խորքային պատճառները ունեն և՜ սոցիալական բնույթ, և՜ փիլիսոփայական, ինքնագիտակցական: Այսօր Հայաստանում ստեղծվել է մի յուրահատուկ իրավիճակ երբ կա հստակ դժգոհության էներգիա, որի միջոցով կարելի է մեծ փոփոխություններ անել, բայց չկա այն գաղափարը, որը կկարողանա միավորել ու ուղղորդել այդ պոտենցիալը: Ավելի ճիշտ նույնիսկ գաղափարներն էլ համարյա թե կա,  բայց դրանց կրողների քանակը դեռ այնքան մեծ չի, որ հնարավոր լինի սկսել բեկում մտցնել իրավիճակի մեջ:

Սկսենք նրանից թե ի՞նչ է ուզում հայը: Հայը անփոփոխ է իր ցանկությունների մեջ: Հայը միշտ ուզեցել ու ուզում է նույն բանը, բայց համարյա թե միշտ չի կարողացել այն լիարժեք ստանալ, և համարյա թե միշտ ընկել է բարդ իրավիճակների մեջ իր ցանկության համար: Հայը ուզում է ազատություն: Ազատություն ոչ թե սանձարձակության ու իր եսակենտրոն ցանկությունները իրականացնելու համար, այլ ընդամենը իր ներքին արարիչ մղումները ինքնադրսևորելու համար:

Եղել են կայսրություններ, որ այս փաստը հասկացել են ու օգտագործել են հայի արարչական էությունը ի նպաստ իրենց կայսրության: Եղել են կայսրություններ, որոնք գնալով դեպի անկում, անասնական վախ են զգացել հայերի հանդեպ, հատկապես հայերի ազատատենչության հանդեպ, կարծելով թե հայի ազատատենչությունն է իրենց կայսրության կործանողը, այնինչ հայի ազատատենչությունը երբեք ուղղված չէ ինչ որ բանի դեմ, այն ունի միշտ արարիչ բնույթ և գլոբալ հաշվով վնաս չի պատճառում :

Ով հասկացել է այդ բանը շահել է, ով չի հասկացել միշտ տուժվել է, ցավոք ձեռքի հետ էլ վնասելով հայերին: Հայերի մյուս կայուն գծերից է արդարության սուր զգացումը, և բիրտ ուժի մերժումը: Հայը չի ընդունում բիրտ ուժով իրեն պարտադրած որոշում, բայց հաճախ էլ հայը չի ուզում բիրտ ուժին պատասխանել բռնությամբ ու խուսափում է բիրտ ուժին բախվելուց, բռնելով գաղթի ճանապարհը, կամ էլ ավելի վատ բարոյալքվել ու տրվել է բիրտ ուժին առանց դիմադրելու:

Սա է պատճառը, որ հայերի պատմությունը կարելի է բնորոշել, որպես 4000-ամյա ազգային-ազատագրական պայքար: Սկսած Հայկից մինչև մեր օրերը: Սա է պատճառը, որ հայերի համարյա թե բոլոր պատերազմները ծնվել են անարդարության ուժեղ զգացումից, և սա է պատճառը, որ հայը հաճախ հոգնել է բռնությունների դեմ պայքարներից ու ընկել է մի տեսակ հիպնոսի տակ ու չի դիմադրել / հատկապես երբ նրա դեմ գործի են դրվել քարոզչական հնարամիտ մեթոդներ բռնության հետ զուգահեռ /: Բայց բռնությանը չդիմադրելուն զուգահեռ պետք է նշել մի փաստ, որ ի վերջո հայ մտքի վրա հնարավոր չէ ազդել բռնությամբ, վկա այն իրողությունը որ չնայած թուրք իշխանավորների աներևակայելի բռնություններին հայը դեռ շարունակում է իր պայքարը թուրքական բռնատիրության դեմ, և մոտ ապագայում չի ենթարկվի նրան, չնայած այն բանին որ որոշ մարգինալ տարրեր փորձում են նրան հաշտեցնել այդ բռնատիրության հետ:

Իհարկե կարելի էր վերլուծությունը ավելի մանրակրկիտ դարձնել բայց դրա կարիքը իմ կարծիքով չկա, հիմնական ուրվագիծը սա է: Եվ սրա հիման վրա տեսնենք թե ինչ տեսակի քաղաքական ուժ կարող է իրապես իրականացնել հայության հավերժական իղձերը: Եվ կա արդյո՞ք այսօրվա Հայքում նման քաղաքական ուժ, որ ի վիճակի լինի գնալ նման ուղով:

Երեկ Ազատության հրապարակում Դաշնակցությունն իր նախընտրական քարոզչության շրջանակներում կազմակերպել էր Արտո Թունջբոյաջյանի համերգը: Արտոն լավ շախ արեց: Բայց քանի որ հիմա նախընտրական շրջան է, եւ համերգի կազմակերպիչն էլ ընտրություններին մասնակցող ՀՅԴ-ն է, ուստի այս միջոցառումն առաջին հերթին քաղաքական է: Իսկ Արտոյի մասնակցությունն այս համերգին ուշագրավ է առնվազն նրանով, որ նա նույն ընտրություններում մասնակցող Րաֆֆի Հովհաննիսյանի «Ժառանգության» կողքին էր, երբ այդ կուսակցությունը հայտարարեց նախընտրական քարոզարշավի սկիզբը: «Ես երաժիշտ եմ: Ով ինձ պետք ունի, հայության համար ինչ կարամ, էդի անում եմ»,- մեր թղթակցի այս նկատառմանը ի պատասխան համերգից հետո ասել է Թունջբոյաջյանը: «Րաֆֆին իմ լավ ընգերս է, էդի ուրիշ մի բան է, հասկացա՞ր: Բայց էդի չի նշանակում` էս ժողովուրդը բաժնում եմ, որովհետեւ էդի մեզ համար ամենեն վատ թույնն է. հային մինակ հայը կարա սպանե»,- ասել է նա, եւ որպեսզի բոլորը համոզվեն, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը իրենից չի նեղացել, առաջարկել է հենց այդ պահին զանգահարել նրան: Իսկ կա՞ արդյոք մի կուսակցություն, որի քարոզարշավի շրջանակներում կազմակերպած համերգին մասնակցելուց Արտոն կհրաժարվի: «Ես իրավունք չունեմ ընտրելու: Բայց մի հատ լսեմ` մեր ազգի համար կամ մարդկության համար վատ իմաստ կա, չեմ էրթար»,- մեր թղթակցի հարցին այսպես է պատասխանել Արտոն եւ պարզաբանել. «Մյուսների չեմ ճանաչում, որ մի բան ասեմ իրենց մասին: Ես հիմա պոլիտիկ տենց խաղ չեմ ընում: Ըստեղ եկել եմ, բոլորիդ պես հայ եմ, բոլորս ալ մի ձեւով դաշնակ ենք...»: Երեկվա համերգը նշանավորվեց մի շատ էական եւ նուրբ հանգամանքով: Թունջբոյաջյանը իր ոճին համապատասխան մի երգ երգեց` նվիրված Միացյալ Նահանգներին եւ դրա նախագահ Ջորջ Բուշին անձամբ: Արտոյի երգերի բառերը, իհարկե, առաջին փորձից ոչ ոք չի կարող ամբողջությամբ վերարտադրել, բայց երգը նվիրված էր նրան, որ Ամերիկան որակյալ բոմբեր ունի, բայց օդը, ջուրը, ուտելիքը որակով չէ, իսկ Բուշը ապուշ է ու սատանա: Երբ Արտոն այս երգը կատարում է իր համերգում, ապա ոչ մի խնդիր չկա: Բայց երբ այդ երգը հնչում է Դաշնակցության նախընտրական քարոզարշավի շրջանակներում, ապա սա խիստ քաղաքական խնդիր է դառնում, քանի որ ՀՅԴ-ն իշխանական կոալիցիայի անդամ է, այսինքն` ներկայացնում է ՀՀ իշխանությունը: Կիսո՞ւմ է արդյոք Դաշնակցությունը Արտոյի այն կարծիքը, թե Բուշը ապուշ է: «Նա արվեստագետ է, իր գործն է անում...»,- մեր թղթակցի հարցին ի պատասխան ասել է ՀՅԴ ԳՄ անդամ Իշխան Սաղաթելյանը, որը ազդարարել էր այդ համերգի սկիզբը: Նրա պատասխանից այդպես էլ չհստակեցվեց` ՀՅԴ-ն կիսո՞ւմ է Արտոյի կարծիքը, թե՞ ոչ: Ինչ վերաբերում է Արտոյին, ապա նա համոզված հակաբուշական է, չնայած` «Հիմա եթե Ջորջ Բուշը ինձի հրավիրի, էս երգը կերթամ կերգեմ, որովհետեւ էդ երկիրը էդքան հնարավորություն տալիս է քեզի: Էդի կարեւոր է: Գիտե՞ս ինչի համար: Որովհետեւ ատելություն չես պահում մեջդ»,- ասել է նա: Իսկ պատրաստվո՞ւմ է արդյոք Արտոն կոմպլեմենտարություն պահպանելու նկատառումներով երգել Պուտինի մասին: «Չեմ ճանաչում... կգրեմ»,- առաջիկա ծրագրերը մոտավորապես բացահայտել է Արտոն: Շատ ուշագրավ կլինի Արտոյին տեսնել, ասենք, Հանրապետականի, «Բարգավաճի» կամ Դաշնակցության նախընտրական համերգներում Պուտինի մասին նույն ոճով ու բնորոշումներով երգեր երգելիս, եթե Ռուսաստանի ֆորպոստ «էս երկիրը էդքան հնարավորություն տա»:
Հայկական Ժամանակի խմբագրական 18.04.2007
------

Չգիտեմ ով է եղել ՀԺ-ի այս խմբագրականի հեղինակը, բայց մի բան կարող եմ ասել: Այսպիսի մտածողությունը սահմանափակության արդյունք է, կյանքին  նայել  կաղապարված ստերեոտիպների միջով, որտեղ չկա  ազատ հայ մարդ հասկացություն, այլ կա միայն դաշնակ կամ րաֆֆիական, պռոամերիկյան կամ պռոռուսական, ու էլի չգիտեմ ինչական ու ինչաբանական:
  Մենք ի վերջո հայ ենք: Էդ կուսակցական համակարգ, գաղափարախոսություններ ու մնացած բաժանող բաները իրականում 95 տոկոսով շինծու բաներ են: Մարդկանց իրականում ավելի շատ բաներ է միավորում քան բաժանում:
 Մարդկանց բաժանում են ԿԵՂԾ գաղափարները: Իրականում Ճշմարտությունը մի հատ է, ու ինչքան մի համայնք/ազգ մոտ է Ճշմարտությանը այնքան նա համախմբված է ու միասնական: Ինչքան այդ համայնքը շատ է վարակված կեղծիքներով / որոնց քանակը անսահմանափակ է /  այնքան նա շատ է բաժանված ու ծվեն ծվեն եղած: